Phương Tây lo ngại hệ lụy từ pin mặt trời Trung Quốc

Cơn sốt điện mặt trời tại Mỹ và châu Âu đối mặt với bài toàn hóc búa khi hầu hết tấm pin được sản xuất bằng năng lượng hóa thạch ở Trung Quốc.

Mối quan tâm ngày càng gia tăng trong bối cảnh sự phụ thuộc của ngành công nghiệp năng lượng mặt trời vào than của Trung Quốc sẽ tạo ra lượng khí thải khổng lồ trong những năm tới. Theo các nhà phân tích, khi Trung Quốc nhanh chóng mở rộng quy mô sản xuất tấm pin mặt trời để đáp ứng nhu cầu, ngành năng lượng mặt trời sẽ trở thành một trong những ngành gây ô nhiễm nặng nề nhất thế giới, làm mất đi lượng giảm phát thải đạt được trước đó.

Phương Tây lo ngại hệ lụy từ pin mặt trời Trung Quốc

Nhà máy nhiệt điện Urumqi chạy bằng than ở miền tây Trung Quốc. Ảnh: AP.
Nhà máy nhiệt điện Urumqi chạy bằng than ở miền tây Trung Quốc. Ảnh: AP.

Trong nhiều năm, điện giá rẻ của Trung Quốc đã mang lại cho các nhà sản xuất pin mặt trời nước này lợi thế cạnh tranh, cho phép họ thống trị thị trường toàn cầu. Theo nhà phân tích Johannes Bernreuter, các nhà máy ở Trung Quốc cung cấp hơn 3/4 polysilicon của thế giới, một thành phần thiết yếu trong hầu hết tấm pin mặt trời. Các nhà máy Polysilicon tinh chế kim loại silicon bằng một quy trình tiêu thụ điện năng rất lớn, khiến việc tiếp cận nguồn điện giá rẻ trở thành một lợi thế về chi phí. Chính quyền Trung Quốc đã xây dựng một loạt các nhà máy nhiệt điện than ở các khu vực thưa dân như Tân Cương và Nội Mông nhằm hỗ trợ các nhà sản xuất polysilicon và các ngành công nghiệp tiêu tốn năng lượng khác.

Fengqi You, giáo sư kỹ thuật hệ thống năng lượng tại Đại học Cornell, cho biết ngành sản xuất tấm pin mặt trời ở Trung Quốc tạo ra lượng carbon dioxide gấp đôi so với sản xuất ở châu Âu. Ở một số quốc gia không phụ thuộc nhiều vào nhiên liệu hóa thạch để sản xuất điện, như Na Uy hoặc Pháp, việc lắp đặt tấm pin năng lượng mặt trời do Trung Quốc sản xuất có thể không làm giảm lượng khí thải.

You nói: “Đúng là chúng ta đang tạo ra điện sạch, nhưng trước đó, quá trình nhập khẩu những tấm pin này từ một quốc gia khác – hiện giờ là Trung Quốc, hoặc một nơi khác sau này – đang tạo ra rất nhiều khí thải”.

Tuy nhiên, các nhà khoa học cho biết, kể cả tấm pin do Trung Quốc đi nữa, cuối cùng, kết quả hầu như luôn dẫn đến lượng khí thải carbon dioxide giảm theo thời gian, vì các tấm pin này thường thay thế điện được tạo ra từ nhiên liệu hóa thạch. Lượng khí thải tránh được sau vài năm đầu tiên – trong 30 năm tuổi thọ của tấm pin mặt trời – có thể bù đắp được lượng khí thải cần thiết để sản xuất ra nó.

Nghịch lý điện mặt trời tại Việt Nam sau 2 năm phát triển — Tiếng Việt

Trong khi đó, một số chính phủ và tập đoàn phương Tây đang cố gắng dịch chuyển ngành công nghiệp năng lượng mặt trời khỏi than đá. Tiêu biểu là các dự án năng lượng mặt trời được tài trợ bởi chính các công ty sản xuất năng lượng tái tạo. Tại Mỹ, người phát ngôn của Cơ quan Bảo vệ Môi trường cho biết chính phủ nước này đang soạn thảo một chính sách tài trợ tương tự khi mua các tấm pin mặt trời. Các quan chức EU cho biết Liên minh châu Âu đang xem xét điều chỉnh hàm lượng carbon của các tấm pin được bán trên toàn khối 27 quốc gia.

Các chính sách này cũng sẽ giúp phương Tây xây dựng lại ngành công nghiệp năng lượng mặt trời, vốn đang là ngành thống trị của các nhà sản xuất Trung Quốc.

Theo công ty tư vấn Wood Mackenzie, công suất điện mặt trời của Mỹ trong hai năm qua đã tăng 48%. Ở châu Âu, công suất điện mặt trời tăng 34% với hàng chục nghìn tấm pin mặt trời được lắp đặt mỗi năm.

Một trang trại năng lượng mặt trời gần Bakersfield, Texas. Ảnh: Zuma Press.
Một trang trại năng lượng mặt trời gần Bakersfield, Texas. Ảnh: Zuma Press.

Jen Snook, đại diện của Liên minh mua năng lượng tái tạo (REBA) gồm Amazon, Salesforce và hơn 200 tập đoàn khác, cho biết: “Những công ty mua năng lượng lớn có thể ảnh hưởng đến chuỗi cung ứng. Năng lượng mặt trời được hy vọng sẽ tiếp tục tăng trưởng với tốc độ mạnh và chúng tôi muốn đảm bảo rằng sự tăng trưởng đó là bền vững”.

Tình thế tiến thoái lưỡng nan

Các nhà lãnh đạo thế giới chuẩn bị gặp nhau tại Glasgow tháng 11 tới nhằm đưa ra giải pháp giảm phát thải khí nhà kính. Một phần của nỗ lực đó liên quan đến việc thuyết phục Trung Quốc, quốc gia phát thải lớn nhất thế giới, từ bỏ đốt than đá, mặc dù phương Tây vẫn sử dụng thiết bị của Trung Quốc từ tấm pin mặt trời tới nhôm nhẹ dùng cho xe điện. Tại cuộc họp tháng 7 giữa các bộ trưởng môi trường Nhóm 20 nền kinh tế hàng đầu thế giới, Trung Quốc và Ấn Độ đã bỏ phiếu chống đối với thỏa thuận loại bỏ dần nhiệt điện than.

Việc tìm kiếm các giải pháp thay thế sẽ không dễ dàng. Wacker Chemie AG, nhà sản xuất polysilicon năng lượng mặt trời lớn nhất của phương Tây phải trả tiền điện tại các nhà máy ở Đức cao hơn 4 lần so với các nhà sản xuất Trung Quốc ở Tân Cương. Trung Quốc cũng đẩy giá tấm pin xuống thấp đến mức hiện nay điện mặt trời rẻ hơn điện sản xuất từ nhiên liệu hóa thạch ở nhiều thị trường trên thế giới.

Robbie Andrew, nhà nghiên cứu cấp cao tại Trung tâm Nghiên cứu Khí hậu Quốc tế ở Oslo, cho biết: “Nếu Trung Quốc không tiếp cận được nguồn than đá, năng lượng mặt trời sẽ không thể rẻ như hiện tại. Liệu chúng ta có thể chấp nhận lượng khí thải carbon khổng lồ này từ Trung Quốc bởi vì nó cho phép phát triển tất cả những công nghệ này với giá thực sự rẻ?”.

Và để giải quyết lo ngại của phương Tây, một số nhà sản xuất polysilicon của Trung Quốc đã sẵn sàng đáp ứng nhu cầu về tấm pin mặt trời carbon thấp. Tongwei, nhà sản xuất pin mặt trời lớn nhất thế giới, đã chuyển một số nhà máy sang sử dụng năng lượng chạy bằng thủy điện. Tuy nhiên, Daqo New Energy và GCL Poly, các đối thủ cạnh tranh chính ở Trung Quốc của Tongwei, phụ thuộc hoàn toàn vào than, theo các công ty.

Pháp là một trong số ít quốc gia quy định hàm lượng carbon của các tấm pin mặt trời, nước này yêu cầu bắt buộc sử dụng pin mặt trời carbon thấp cho các dự án năng lượng mặt trời lớn. Điều này đã khuyến khích một số nhà sản xuất tấm pin mặt trời của Trung Quốc sử dụng năng lượng tái tạo trong một số quy trình, cho phép họ bán sản phẩm vào thị trường Pháp.

Sự thống trị của Trung Quốc đối với chuỗi cung ứng năng lượng mặt trời cũng gây khó khăn cho một số công ty đang cố gắng xây dựng lại ngành này ở phương Tây. Thuế quan của Mỹ đối với tấm thu năng lượng và cell năng lượng mặt trời của Trung Quốc đã thúc đẩy các công ty trong nước thành lập nhà máy sản xuất ở các nước khác.

JinkoSolar, một công ty Trung Quốc, đã xây dựng một nhà máy lắp ráp tấm pin mặt trời ở Florida để cung cấp cho NextEra Energy, một trong những công ty năng lượng tái tạo lớn nhất của Mỹ.

Công ty năng lượng Italy Enel SpA đang có kế hoạch mở rộng nhà máy sản xuất pin mặt trời ở Sicily, một trong số ít nhà máy còn lại ở châu Âu, nhưng nhà máy này vẫn sẽ dựa vào các tấm silicon đến từ Trung Quốc. Antonello Irace, Giám đốc nhà máy ở Sicily cho biết: “Chúng tôi sẽ rất vui nếu chuỗi giá trị được thành lập ở châu Âu. Hãy nghĩ về tính bền vững, điều kiện lao động, chi phí hậu cần và sự gần gũi”.

Bắc Kinh gây trở ngại cho các nỗ lực của phương Tây bằng cách áp đặt thuế quan lên polysilicon của Mỹ, ngăn các nhà sản xuất Mỹ bán nguyên liệu thô cho các nhà máy của Trung Quốc, nơi có hơn 95% công suất toàn cầu.

Các mức thuế cao đã khiến một nhà máy sản xuất polysilicon của REC Silicon ở Hồ Moses, Washington phải dừng hoạt động vì không có khách mua. Công ty từng hy vọng các cuộc đàm phán giữa chính quyền Trump và Bắc Kinh sẽ dẫn đến việc giảm thuế. Thay vào đó, chính quyền Trung Quốc năm ngoái đã gia hạn thuế quan thêm 5 năm.

David Feldman, nhà nghiên cứu tại Phòng thí nghiệm Năng lượng Tái tạo Quốc gia của Mỹ cho biết: “Mỹ có rất nhiều năng lực sản xuất polysilicon, và sẽ rất tốt nếu các công ty đó tìm được khách hàng”.

Cần thẳng thắn với 'lỗ hổng' năng lượng tái tạo

Nguồn: vn express

0933599147